|
Laktasyon ve doğum kontrolü
Yapılan
araştırmalar,
bebeğini
sadece kendi
sütleri ile
besleyen
annelerin
%98'inin
en az 6 ay
süre ile
amenoreik
kaldıklarını
ve
dolayısıyla
da gebe
kalmadıklarını
göstermiştir.
Emziren bir
anne hamile
kalırsa
laktasyon
kesilir.
Anne sütü ve kanser
Yapılan araştırmalar
bebeklerini
emziren
kadınlarda
meme ve
yumurtalık
kanserlerinin
daha az
sıklıkta
olduğunu
göstermiştir.
Anne sütünün verilmemesinin gerektiği durumlar
Anne sütünün
verilmediği
durumlar çok
nadirdir;
psikoz,
kemotörepatik
ilâçlar,
antitiroid
ilâçlar,
ağır
metallerle[kurşun,
cıva,
arsenik vb.]
temas,
galaktozemi,
AIDS,
meme başı
herpesi.
Açık tüberküloz,
sıtma
veya aktif
B hepatiti
olan anneler
bebeklerini
bulaştırabilirler.
Bu durumda
annenin
bebekten
ayrılması
gerekebilir.
Fakat
gerekli
tedbirler
(ilaç
tedavisi,
aşı vb)
alındıktan
sonra
emzirmelerine
izin
verilebilir.
Hepatit B taşıyıcılığı,
sık görülen
infeksiyon
hastalıklarının
birçoğu (pnömoni,
ishal, grip
vb.), anne
sütü
sarılığı, mastit
ve sezaryen
ameliyatı
anne sütünün
kesilmesine
gerek
olmayan
hastalıklardır.
B. Yapay
Beslenme
Değişik nedenlerle anne
sütünü
alamayan
bebeklere
hayatın ilk
4-6 ayında
inek sütü ya
da formül
süt
verilmesine
yapay
beslenmexe
"yapay
beslenme" adı
verilir.
Formül mamaların bileşimi
anne sütüne
oldukça
yaklaştırılmıştır.
Modifiye
edilmemiş
inek sütü
ise çeşitli
açılardan
sakıncalıdır.
Bunlardan
ilki inek
sütünün
solüt
yükünün
fazla
oluşudur.
Bilindiği gibi hayatın
özellikle
ilk iki
ayında
böbreğin
tubüler
konsantrasyon
kapasitesi
düşüktür ve
inek sütü
gibi
yüksek renal
solüt yükü
olan bir
besi
aşırı su
kaybına
yol açar.
Bu komplikasyonun
oluşmaması
amacıyla
inek sütü
1:1 oranında
sulandırılır.
İkinci ayda
sulandırdırma
2 inek
sütü:1 su
şeklinde
yapılır. 4.
aydan sonra
sulandırma
yapılmaz.
Sulandırılmış inek
sütünün
azalmış olan
kalorisi 1
çay bardağı
süte 1 tatlı
kaşığı şeker
ve 1 şeker
kaşığı sıvı
yağ
eklenerek
artırılır.
İnek sütünün C
vitamini
içeriği dü-şük
olmasıdır.
Bu sakınca
meyve suları
ile
giderilir.
Düşük demir
içeriğinin
olmasına ek
olarak
gastrointestinal
mikrokanama-lara
neden olması
nedeni ile
inek sütü
ağırlık-lı
beslenen
bebeklerde
yüksek
oranda
de-mir
eksikliği
görülebilir.
Fakat
gelişmekte
olan
ülkelerde
yaygın olan
malnütrisyon
sorunu
nedeni ile
inek sütünü
yasaklamak
sakıncalıdır.
C. KARIŞIK BESLENME (Ek
besinler+
süt)
Postnatal yaşamın ilk
4-6 ncı
ayından
sonra
sindirim ve
boşaltım
sistemlerin
fonksiyonları
tümüyle
olmasa bile
büyük ölçüde
olgunlaşır
ve katı
gıdalara
geçiş mümkün
olur. Bu
dönemden
sonra tek
başına anne
sütü
alınması
birçok
bebekte
beslenme
sorunlarına
yol
açabilir.
Ek gıdalara erken ve geç
başlamanın r4-6
aylık
bebeklere
verilen ek
gıdaların
temel
özellikleri
yarı katı
nitelikte
olması
allerjen
olmaması,
yeterli
vitamin ve
minerali
içermesi ve
ucuz
olmasıdır.
Bu amaca uygun başlıca
gıdalar unlu
sütlü
mamalar,
unlu
çorbalar
(mercimek,
tarhana
vb.), sebze
çorbaları ve
meyve
sularıdır.
Dişler genellikle 6-8.
aydan
itibaren
çıkmaktadır.
Bu durum
artık yavaş
yavaş katı
gıdalara
başlanması
gerektiğini
göstermekte-dir.
Daha önce
verilen
meyve suları
ve sebze
çorbaları
püre ve ezme
şeklinde
verilmelidir.
Anneden bebeğe geçen
demir deposu
altıncı
aydan
itibaren
tükenmeye
başlar.
Artık anne
sütü
içindeki
demir bebeğe
yetmez. Hele
bebek inek
sütü ile
besleniyorsa
demir
eksikliği
daha da
artar.
En iyi demir
kaynağı
kırmızı
etlerdir.
Yeşil
sebzeler
(ıspanak
gibi) iyi
bir demir
kaynağı
değildir.
Ek gıdalara erken ve geç başlamanın
rizikoları
ERKEN (< 4
ay)
Kısa vadeli
komplikasyonlar
- İntestinal
immatürite
ve
kontaminasyon
riski nedeni
ile
infeksiyonlar
ve ishaller
- Ek
besinlerin
başlanması
nedeniyle
anne
sütü
yapımında
azalma
- Anne
sütündeki
besleyicilerin
(demir gibi)
biyoyararlanımının
azalması
- Besin
alerjisi
sıklığında
artma
-
Methemoglobinemi
(nitratlı
yiyecekler)
Uzun vadeli
muhtemel
komplikasyonlar
- Obesite
-
Ateroskleroz
-
Hipertansiyon
GEÇ (> 6ay)
- Beslenme
yetersizliği
- Yetersiz
enerji
ve protein
alımına
bağlı
immunitede
baskılanma
- Demir
eksikliği
- Katı
gıdaları
reddetme
|
