FOLİK ASİT

            Yeşil yapraklı sebzeler et, kümes hayvanları, balık ve taneli tahıllarda bol bulunur. İnsan, koyun ve inek sütünde yeteri kadar bulunur.

            Keçi sütünün içerdiği folik asit miktarı ise çok düşüktür. Sürekli keçi sütü içen içen çocuklarda (özellikle Akdeniz bölgesi) folik asit yetersizliği sıktır. Günlük ihtiyaç 20-50 µgdır.

            Folik asit, pteridin, PABA ve glütamik asitin birleşmesi (dihidropteroat sentaz) ile oluşur. Bir PABA anoloğu olan sulfona-midler (sülfometakzasol gibi) antibakteriyel etkilerini bu dönüşümü engelleyerek (PABA ile yarışmalı inhibisyon) gösterirler.

            Memeliler folik asit sentezleyemedik-leri ve dışarıdan adıkları için sülfonamidler insanlarda DNA sentezini bozmazlar.

Folik asit daha sonra  dehidrofolat redüktaz ile aktif şekline (tetrahidrofolik asit = folinik asit) dönüşür. Folinik asit timin sentezini sağlar. Eksikliği halinde DNA sentezi yavaşlar.

            Bir antibakteriyel ajan olan trime-toprim ve kanser tedavisinde kullanılan  metotreksat  folik asidin tetrahidrofolik aside (folinik aside) dönüşmesini inhibe eder.

            Eğer metotoraksatın toksik etkileri azaltılmak isteniyorsa folik asit değil, folinik asit (Leucovorin®) kullanılmalıdır. Fakat bu durumda ilacın antikanser etkisi azalır.

Trimetoprim bakterilerde folinik asit sentezini bariz bir şekilde bozar. Fakat memelilerde ancak uzun süre ilaç kullanımında folik asit eksikliği gelişir

            Tetrahidrofolik asit biyokimyasal olay-larda histidin, glisin serin vb gibi  bileşikler-den diğer bileşiklere tek karbonlu mole-küllerin transferini sağlar. İşlevleri;

            * Formiminoglütamik asitten glütamik asit oluşturulması (folik asit eksikliğinde formiminoglütamik asidüri gelişir).

            * Timin sentezi: Folik asit eksikliğinde DNA sentezi azalır. RNA'da timin yerine urasil olduğu için sentezi etkilenmez.

            * Homosisteinden metionin sentezi (5,10-metilen tetrahidrofolat redüktaz= MTHFR)

            DNA sentezinin azalması nedeni ile hücrelerin bölünme yeteneği azalır ve me-galoblastik anemi gelişir (Bak B12 Vit) .

            Nöral tüp defektleri olan bebek-lerin annelerinde  MTHFR enziminin termo-labil bir varyantı vardır. Bu nedenle orta derecede homosistein birikimi olur. Gebelik öncesi ve erken gebelik dönemi sırasında folik asit verilen annelerin bebeklerinde nöral tüp defekti olasılığı azalır.   

            Aynı enzimin yetersiz çalışması koroner kalp hastalıkları riskini de arttırır. Günümüzde homosisteinemi, kolesterol yüksekliğinden daha büyük bir risk faktörü olarak kabul edilmektedir.

Tedavi: 0.1-0.5 mg folik asit