NORMAL ÇOCUĞUN BESLENMESİ
Hayatın ilk aylarında anne
sütü ile yapılan beslenmeye
doğal beslenme,
inek sütü ya da formül
sütlerle yapılan beslenmeye
ise
yapay beslenme
adı verilir. Hayatın 4-6
aylarından sonra diğer ek
gıdaların da süte eklenmesi
gerekir (karışık
beslenme).
A. Doğal Beslenme (Laktasyon)
Gebelik sırasında
progesteron fazlalığı
nedeni ile laktasyon
dizginlenir. Doğumdan sonra
progesteron düşer ve
laktasyon başlar.
Bebeğin emmesi ile
birlikte meme başı ve
areoladaki sinir uçları
uyarılır; uyarılar afferent
nöral refleks yol ile
hipotalamusa ulaşır. Önce
ön hipofizden prolaktin;
salgılanır. Emmenin
devam etmesi ile arka
hipofizden oksitosin
salgısı da artar.
Prolaktin
süt sentezini yapar. Ayrıca
kortizol, insülin, tiroksin,
büyüme hormonu ve PTH da süt
yapımına katkıda bulunur.
Oksitosin ise miyoepitelyal hücreleri kasarak
alveol boşluklarında
toplanan sütün hareketini ve
dışarı boşalmasını sağlar.
Sütün boşalması yani
miyoepitelyal hücrelerin
kasılması, taktil uyaranlar
(emme, sağma) dışında işitsel,
görsel ve koku-sal
stimuluslar ile ten
temasından da etkilenir.
Annenin bebeğini görmesi,
ona dokunması, sesini
işitmesi, onu
koklaması ve sütünün
bebeğine yetmeyeceği
korkusundan uzak olması süt
salgısını arttıran başlıca
faktörlerdir.
Emmenin en güçlü olduğu
dönem doğumdan sanraki 20-30
dakkikalar arasındaki
süredir. Bebek daha geç
emzirilirse emme refleksinde
geçici bir zayıflama
olabilir.
Bu nedenle yeterli bir süt
yapımı ve boşalmasını
sağlayabilmek için bebek
doğduktan en geç yarım
saat sonra anne memesine
tutulmalıdır. İyi bir süt
yapımı için emzirme işlemi
sık tekrarlanmalıdır.
Anne sütünün bileşimi
Kolostrum: Kolostrum (ilk süt, ağız sütü)
gebeliğin son üç aylık
döneminden itibaren
alveolleri dolduran ve
doğumdan birkaç gün sonraya
kadar salgılanmaya devam
eden yapışkan nitelikli,
sarımsı ve
yoğunluğu yüksek bir
sıvıdır; günlük miktarı
10-100 mL arasında değişir.
Kolostrum olgun anne
sütünden daha az laktoz,
yağ ve suda eriyen vitamin
içerir. Buna karşılık yağda
eriyen vitaminler (A, E, K
vitaminleri), bazı mineraler
(sodyum ve çinko),
immunglobulinler (özellikle
sekretuvar IgA)
ve diğer koruyucu maddeler
bakımından zengindir.
Olgun anne sütü
Su: İnsan ve inek sütü eşit oranda (%88)
su içerir. İnsan sütünün
renal solüt yükü düşük
olduğundan idrarla olan su
kayıpları minimaldir. Bu
nedenle içindeki su miktarı
bebeğin ihtiyacını tümü ile
karşılar ve ek suya gerek
yoktur.
İnek sütünün renal solüt
yükü anne sütünden 3 kez
daha fazladır. Bu nedenle
hayatın ilk üç ayında inek
sütü sulandırılmadan bebeğe
verilmemelidir.
Protein:
Kazein
(peynir proteini) ve whey (peyniraltı
proteini) olmak üzere iki
çeşit süt proteini vardır.
İnsan sütünde whey:
kazein oranı
(70:30) inek sütündekinden
(20:80) daha yüksektir.
|
