ESER ELEMENT METABOLİZMASI BOZUKLUKLARI

MİNERALLER 

İnsan vücudunun yaklaşık % 4'ünü mineraller oluşturur. Bunlar vücutta, tuzlar, bileşikler ya da iyonik şekilde bulunurlar. Günlük gereksinimi 50 mg'ın üzerinde olan minerallere makromineraller, altında olanlara ise mikromineraller denir.

1. Makromineraller: Başlıca makrominer­aller  kalsiyum, magnezyum, fosfor, sodyum, pota­syum ve klordur .

2.  Mikromineraller (eser elementler): Başlıca mikromineraller demir, çinko, iyot, selenyum, bakır, mangan, fluor, krom ve molibdendir.

Eser elementler erişkinde günlük gereksinimin 50 mg'ın altında olan minerallerdir. En çok eksikliği  görülenler demir, iyot ve fluordur.

Diğer eser element  yetersizlikleri (özellikle çinko) nisbeten nadir olup daha çok prematür bebeklerde, protein enerji malnütrisyonunda ve uzun süre parenteral beslenenlerde ortaya çıkar.

İntrauterin yaşamda eser elementlerin yaklaşık 2/3'ü gebeliğin son 10-12 haftası içinde anneden bebeğe aktarılır. Bu nedenle parenteral beslenen prematürlerde eser elemetlerin tedaviye aklenmesi gerekir.

İyot

Deniz ürünleri ve çeşitli yiyecekler içinde bulunur. İyotun %100'e yakın bölümü ince bağırsaklardan emilir. Tiroksin ve triiodotironinin yapısına girer. Daha çok idrar ile atılır. İdrardaki iyot miktarının tesbiti ile iyot eksikliği taraması yapılabilir).

Hafif ve orta derecede iyot eksikliğinde eksikliğinde basit guvatr; ve hipotiroidi oluşur.

Günümüzde dünya nüfusunun %30'u iyot yetersizliği olan bölgelerde yaşamaktadırlar. dünya nüfusunun %12'sinde iyot ekskliğine bağlı guvatr, %1.6'sında zihinsel kusurlar ve %0.44ünde ise  kretinizm mevcuttur.

İyot eksikliği yemek tuzlarına iyot eklenmesi ile önlenebilir. 2000 yılından itibaren Türkiye'de yemek tuzlarının iyotlanması zorunlu hale getirilmiştir.

Fluor

Daha çok sularda, çayda, ette ve deniz ürünlerinde bulunur. %80-90 kadarı ince bağırsaklardan emilir. Hidroksiapatit kristallerinin yapısına girdiği için  diş ve kemik oluşumu için gereklidir. Florür diş minelerini sertleştiren ve çürümelerini önler.

Anne sütü içinde az miktarda florür bulunmasına karşın bebeklerde en az altıncı aya kadar florür eksikliği ortaya çıkmaz. Bu dönemde fluor takviyesi yapılırsa sürmekte olan diş yapısı bozulabilir.

 Eğer şehir sularında yeteri kadar florür (0.6 ppm’den az) yoksa, fluorürlü diş macunları kullanılmıyorsa ve diğer yiyecekler-den alınan fluor miktarı düşük ise fluor takvi-yesi yapılmalıdır.

Fluor gelişigüzel kullanılma-malıdır. Çünkü tedavi edici dozlar ile toksik dozlar arasındaki sınır fazla değildir. Fluor fazlalığında dişlerde siyah lekelenmeler (fluorozis) oluşur.